Trà atiso có gây mất ngủ không? Giải đáp chi tiết từ chuyên gia

Trà atiso là thức uống được nhiều người ưa chuộng vì những lợi ích sức khỏe như giải độc gan, hỗ trợ tiêu hóa. Tuy nhiên, không ít người lo ngại việc trà atiso có gây mất ngủ không nhất là buổi tối? Hiểu rõ mối liên hệ giữa trà atiso và giấc ngủ sẽ giúp bạn sử dụng đúng cách, tận dụng lợi ích và tránh được những ảnh hưởng không mong muốn đến sức khỏe.

Trà atiso có gây mất ngủ không?

Một trong những yếu tố thường được cho là gây ảnh hưởng tới giấc ngủ là caffeine. Tuy nhiên, theo nghiên cứu của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA), trong 100g trà atiso khô gần như không chứa caffeine nếu không pha trộn với các loại trà khác như trà xanh, trà đen. Điều này đồng nghĩa với việc bản thân atiso không phải là nguyên nhân trực tiếp gây mất ngủ do caffeine.

Tuy nhiên, nhiều sản phẩm trà đóng gói trên thị trường hiện nay kết hợp atiso với thảo mộc khác, hoặc trà xanh nhằm tăng hương vị và công dụng, và đó có thể là nguồn caffeine vô tình đưa vào cơ thể. Do đó, cần đọc kỹ thành phần khi lựa chọn sản phẩm trà atiso để đảm bảo không có caffeine nếu bạn nhạy cảm với chất này.

Theo PGS.TS. Nguyễn Thị Lâm, nguyên Phó viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia, atiso có khả năng cải thiện chức năng gan, điều tiết lipid máu và có tác dụng thanh nhiệt, lợi tiểu. Về cơ bản, atiso không gây kích thích hệ thần kinh trung ương như caffeine, do đó không trực tiếp ảnh hưởng đến nhịp sinh học ngủ.

Nhiều người sử dụng trà atiso đều đặn vào buổi tối cũng báo cáo rằng họ vẫn có một giấc ngủ ngon, thậm chí dễ ngủ hơn nhờ tác dụng thư giãn nhẹ từ các hoạt chất flavonoid trong atiso. Tuy nhiên, mỗi người có cơ địa riêng biệt, do đó phản ứng với atiso có thể khác nhau.

Khi nào uống trà atiso có nguy cơ gây mất ngủ?

Dù không chứa caffeine, uống quá nhiều trà atiso trong ngày có thể gây tiểu đêm do tính lợi tiểu của nó. Tình trạng này làm gián đoạn giấc ngủ, khiến người dùng phải thức dậy giữa đêm để đi vệ sinh. Đặc biệt nếu bạn uống sau 8 giờ tối, khả năng gặp phải tình trạng này sẽ tăng cao.

Bên cạnh đó, việc tiêu thụ trên 2 lít nước trà atiso mỗi ngày có thể gây rối loạn điện giải, ảnh hưởng chức năng thận và dẫn đến cảm giác bồn chồn hoặc khó chịu, gián tiếp gây khó ngủ.

Một số người có hệ tiêu hóa yếu hoặc cơ địa dị ứng có thể bị kích ứng bởi các hoạt chất trong atiso như cynarin. Những phản ứng có thể xảy ra bao gồm đầy bụng, khó tiêu, gây cảm giác nặng nề, từ đó ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ nếu sử dụng trước khi đi ngủ.

Tác dụng phụ khác khi uống quá nhiều trà atiso

Ảnh hưởng tiêu hóa (chướng bụng, đầy hơi, khó tiêu)

Atiso chứa nhiều chất xơ, đặc biệt là inulin – một loại prebiotic tốt cho đường ruột. Tuy nhiên, với những người có hội chứng ruột kích thích (IBS), inulin có thể gây đầy hơi, sinh khí, tăng nhu động ruột, dẫn đến cảm giác khó chịu về đêm hoặc gián tiếp làm ảnh hưởng đến khả năng đi vào giấc ngủ.

Tác động lên gan, thận, cân bằng khoáng chất

Trà atiso có đặc tính lợi mật và hỗ trợ chức năng gan. Khi uống quá nhiều trong thời gian dài, sẽ tạo áp lực lên gan và thận do phải làm việc liên tục để xử lý các hợp chất sinh học. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến hệ đào thải mà còn làm mất cân bằng điện giải, gây mệt mỏi, mất ngủ.

Hướng dẫn sử dụng trà atiso an toàn, tránh mất ngủ

Liều lượng khuyến nghị và thời điểm nên uống

Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến nghị nên sử dụng khoảng 500ml – 1 lít trà atiso mỗi ngày, chia đều vào buổi sáng và buổi chiều, tránh uống sau 19 giờ để không phải tiểu đêm hoặc gặp tình trạng khó ngủ. Nên uống khi bụng không quá đói hoặc quá no để tránh rối loạn tiêu hóa.

Với mục đích hỗ trợ giải nhiệt, bạn có thể uống atiso vào các buổi trưa nắng nóng nhưng tránh pha quá đặc hoặc thêm chất tạo ngọt vì điều này có thể ảnh hưởng đến mức glucoze trong máu và gây khó ngủ.

Những đối tượng cần thận trọng khi dùng

Người có huyết áp thấp, sỏi mật, tắc ống mật, hoặc đang điều trị bệnh lý gan nặng không nên tự ý uống trà atiso mà không có sự tư vấn từ bác sĩ. Bên cạnh đó, phụ nữ mang thai và trẻ em dưới 5 tuổi cũng thuộc nhóm cần hạn chế sử dụng do ảnh hưởng đến trao đổi chất hoặc chức năng tiêu hóa chưa hoàn thiện.

Đối tượng nào dễ bị mất ngủ khi uống trà atiso?

Theo một nghiên cứu được đăng trên Tạp chí Phytotherapy Research (2022), 5-8% người trưởng thành có phản ứng quá mẫn với chiết xuất atiso, biểu hiện bằng dị ứng nhẹ hoặc rối loạn giấc ngủ. Đặc biệt, nhóm người sau đây dễ bị ảnh hưởng:

• Người có cơ địa nhạy cảm với inulin hoặc chất chát
• Người bị rối loạn giấc ngủ sẵn có (insomnia mạn tính, ngủ chập chờn)
• Người có bệnh lý liên quan đến hệ thần kinh hoặc tuyến giáp
• Người từng phản ứng với họ Cúc (Asteraceae) như hoa cúc, bồ công anh

Sau khi dùng trà atiso từ 3 – 5 ngày, nếu bạn có các biểu hiện như đầy bụng kéo dài, táo bón, đi tiểu nhiều lần trong đêm, bồn chồn hoặc khó ngủ rõ rệt, nhiều khả năng cơ thể không dung nạp tốt với loại thảo mộc này. Trong trường hợp đó, hãy tạm ngưng sử dụng và chuyển sang loại nước thảo dược ít kích ứng hơn như nước rau má, trà hoa cúc.

Xem thêm bài viết: Trà atiso có tốt cho thận không? Lợi ích & sự thật cần biết

Kết luận

Vậy trà atiso có gây mất ngủ không? Câu trả lời là KHÔNG nếu bạn sử dụng đúng cách, liều lượng hợp lý và chọn thời điểm uống phù hợp. Tuy atiso không chứa caffeine, nhưng tính lợi tiểu, tác dụng lên hệ tiêu hóa cũng như phản ứng cơ địa cá nhân có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ nếu không cẩn trọng. Hãy lắng nghe cơ thể và lựa chọn thức uống phù hợp để tạo điều kiện cho giấc ngủ chất lượng hơn.

Tài liệu tham khảo

• USDA FoodData Central – Nutritional content of globe artichoke
• Journal of Phytotherapy Research, “Systematic Review of Cynara scolymus Effects on Sleep Quality”, 2022
• WebMD Herbal Encyclopedia, “Artichoke Uses, Side Effects & Interactions”